De Daikin Altherma 4 H heeft een reversible-cyclus: dezelfde warmtepomp die in de winter warmte uit de lucht haalt, kan in de zomer warmte uit het huis halen. Het koelvermogen ligt typisch op 60–70 % van het verwarmings-Pdh. Werkt alleen goed met vloerverwarming of ventilator-convectoren — radiatoren mogen niet onder dauwpunt zakken wegens condensrisico, dus dauwpunt-sturing is verplicht.
Achtergrond bij capaciteits-keuze: Altherma 4 H per capaciteit.
1. Hoe koelfunctie technisch werkt
Een warmtepomp verplaatst warmte van een kant naar de andere via verdamping en condensatie van koudemiddel — in dit geval R-290 (propaan, 0,83 kg of 1,00–1,25 kg afhankelijk van capaciteit;lib/products/specs.ts refrigerant). In verwarmingsmodus verdampt het koudemiddel buiten (warmte in) en condenseert binnen (warmte uit). In koelmodus schakelt een 4-weg-klep de richting om: het koudemiddel verdampt nu binnen (warmte in, kamer koelt af) en condenseert buiten (warmte naar buitenlucht).
Datzelfde apparaat werkt dus zonder extra installatie ook als airco-bron — mits u een afgiftesysteem heeft dat met koud water kan werken zonder schade. Daikin publiceert in de 2026-catalogus per SKU twee koel-testcondities (p.1042+2169):
- UFH (vloerverwarming) cooling: EW 23 °C / LW 18 °C bij 35 °CDB buitentemperatuur — passieve koeling, lage Δ-T, hoge SEER.
- Fan-coil cooling: EW 12 °C / LW 7 °C bij 35 °CDB —actieve koeling, hogere kW per m², lager rendement.
Daikin publiceert in de NL-catalogus per Altherma 4 H SKU géén Pdc (cooling design load) of SEER-getal. Concrete kW-waarden per capaciteit staan alleen in het EN 14511-engineering-datasheet — vraag uw installateur dit document aan voor uw beoogde SKU.
2. Wanneer is koelen via warmtepomp zinvol?
Het Nederlandse zomerklimaat verandert. KNMI klimaatstatistieken De Bilt 1991–2020 tonen gemiddeld ~15 zomerdagen per jaar boven 25 °C en ~3 tropische dagen boven 30 °C. Het KNMI klimaatscenario 2023 voorspelt voor 2050 een verdubbeling van het aantal zomerdagen. Voor nieuwbouw + zware glasvlakken op het zuiden is koeling al binnen 5 jaar een comfort-vereiste; voor een goed-geïsoleerde tussenwoning blijft het een nice-to-have.
De afweging per situatie:
| Situatie | Koelen zinvol? | Beste afgifte |
|---|---|---|
| Nieuwbouw, zuid-glas, label A++ | Ja, sterk | Vloerkoeling overal |
| Renovatie tussenwoning, label B | Optioneel | Vloerkoeling beneden |
| Jaren '30 woning, klassieke radiatoren | Nee | Mono-split airco apart |
| Appartement, slechts 1 hete kamer | Twijfelachtig | Mono-split airco apart |
| Vrijstaand met dakkamer-slaapkamers | Ja | Vloer + fan-coil boven |
3. Vereisten in huis: vloerverwarming + dauwpunt-bescherming
Twee technische voorwaarden moeten kloppen voordat u koeling kunt activeren:
Afgiftesysteem
- Vloerverwarming (passief koelen): werkt op aanvoer 16–20 °C. Uw bestaande vloerverwarmingsysteem kan zonder hardware-uitbreiding koud water rondpompen — alleen de regeling moet de mengklep een koel-modus geven.
- Ventilator-convectoren (actief koelen): werkt op aanvoer 7–12 °C. Vereist condensafvoer-bakje onder elke unit (vocht condenseert op de koude lamellen). Levert ~4× meer koude kW per m² dan vloerverwarming.
- Klassieke radiatoren: NIET geschikt. Geen condensafvoer; condens slaat neer op de vloer en in het meubilair. Een afgifte-mix van vloerverwarming + radiatoren mag wel, mits de radiator-zone tijdens koelen wordt afgesloten via zone-klep.
Dauwpunt-bescherming
Het kritische risico: als de aanvoertemperatuur onder het lokale dauwpunt zakt, slaat vocht neer op koude oppervlakken (leidingen, vloer, fan-coil). Dauwpunt verandert per uur met luchtvochtigheid:
| Binnenklimaat | Lokaal dauwpunt | Min. veilige aanvoer |
|---|---|---|
| 22 °C / 50 % RV | ~11 °C | ~13 °C |
| 24 °C / 60 % RV | ~16 °C | ~18 °C |
| 26 °C / 70 % RV | ~20 °C | ~22 °C |
Dauwpunt-waarden via de Magnus-formule (psychrometrische standaard); veilige marge +2 °C boven lokaal dauwpunt aangehouden.
De Daikin MMI4-regeling kan een externe vocht-/temperatuursensor uitlezen en de aanvoer dynamisch begrenzen. Vraag de installateur tijdens koelactivatie expliciet om: (1) sensor in de koelste ruimte, (2) MMI4-instelling "dewpoint follow", (3) zone-afsluiters voor radiator-zones. Zonder deze sturing rijdt u over enkele zomers vochtschade in dekvloer en plinten op.
4. Koelvermogen Altherma 4 H per capaciteit
Daikin publiceert in de NL-2026-catalogus géén per-SKU Pdc voor koelen — alleen het werkingsbereik (10–43 °C buiten, lib/products/specs.ts operatingRangeC) en de test-condities (LWC 7 °C of 18 °C). Pdh (heating design load) is wel per SKU beschikbaar, en in de praktijk geldt voor reversible warmtepompen op R-290 een vuistregel-verhouding Pdc ≈ 60–70 % van Pdh — omdat de drukverhouding bij koelen ongunstiger is dan bij verwarmen op 35 °C.
| Capaciteit | Pdh nominaal (verw.) | Pdc indicatief (~65 %) | Geschikt huistype |
|---|---|---|---|
| 4 kW (EPSKS04) | 5,25 kW | ~3,4 kW | Klein appartement, tussenwoning < 100 m² |
| 6 kW (EPSKS06/EPSK06) | 5,81 kW | ~3,8 kW | Tussenwoning, label B-C, 100–140 m² |
| 8 kW (EPSK08) | 7,62 kW | ~5,0 kW | Hoekwoning, vrijstaand, 140–180 m² |
| 10 kW (EPSK10) | 8,11 kW | ~5,3 kW | Vrijstaand, label C-D, 180–220 m² |
| 12–14 kW (EPSK12/14) | 10,2 kW | ~6,6 kW | Groot vrijstaand > 220 m² |
Pdh nom. uit Daikin 2026-catalogus p.111+113 (lib/products/specs.ts capacityKw per SKU). Pdc indicatief op vuistregel ~65 % van Pdh. Voor maatwerk koelvermogen vereist het Daikin engineering-datasheet — dit zijn geen contractwaarden.
Belangrijk: ga niet groter dan strikt nodig, juist omdat oversize bij koelen ook tot cycling leidt — een te grote unit kan niet onder ~25 % van zijn nominaal vermogen moduleren en gaat aan/uit schakelen op milde zomerdagen.
5. EER — efficiency van koelen
Net als COP voor verwarmen, kent koelen een eigen rendementsmaat: EER (Energy Efficiency Ratio). EER = kWh koude uitgevoerd / kWh elektrisch verbruikt, gemeten op één testpunt volgens EN 14511. De seizoens-versie heet SEER (Seasonal EER) — gewogen over realistische zomercondities, gemeten via EN 14825.
Praktische EER-grootheidsorde voor de Altherma 4 H:
- Vloerkoeling (LWC 18 °C, A35): EER 4–5 — kleine Δ-T, kleine drukverhouding, hoge efficiëntie. 1 kWh stroom levert 4–5 kWh koude.
- Fan-coil koeling (LWC 7 °C, A35): EER 2,5–3,5 — grotere drukverhouding, lagere efficiëntie maar hogere kW-output per fan-coil-unit.
- Vergelijking lucht/lucht-airco: een goede mono-split haalt SEER 6–8, omdat lucht direct gekoeld wordt zonder tussenkomst van een waterleiding.
Geen per-SKU EER/SEER gepubliceerd door Daikin in de NL-2026-catalogus voor de Altherma 4 H — bovenstaande range komt uit fabrikant-overstijgende EN 14825-publicaties voor R-290 reversible warmtepompen.
6. Alternatieven (airco, mechanische ventilatie)
Niet elke woning heeft baat bij vloerkoeling. Twee alternatieven:
Mono-split-airco (lucht/lucht)
Voor één hete slaapkamer of kantoor is een aparte mono-split-airco (€ 1.200–2.000 incl. installatie) vaak goedkoper en sneller dan het activeren van vloerkoeling in het hele huis. Voordeel: directe luchtkoeling, hogere SEER (6–8), instelbaar per ruimte. Nadeel: zichtbare unit aan muur, ventilator-geluid, stroom-piek tijdens opstart. Werkt ook prima náást een Altherma 4 H — de warmtepomp doet verwarmen + warm tapwater, de airco doet alleen koelen.
Mechanische balansventilatie + bypass
Bij goed geïsoleerde nieuwbouw met mechanische balansventilatie kan de zomer-bypass (ventilatie zonder warmteterugwinning) 's nachts koele buitenlucht binnenhalen. Geen actieve koeling — alleen passief uitventileren — maar het bespaart 1–2 °C op een hete dag en kost niets extra. Combineert goed met vloerkoeling overdag.
Achtergrondlezen:
- koelen met je warmtepomp — compleet overzicht van actieve en passieve koeling.
- SCOP en COP uitgelegd — zelfde meetmethodiek als EER/SEER, andere richting.
- Inverter-modulatie en deellast — waarom oversize ook bij koelen tot cycling leidt.
- Vloerverwarming vs. convectoren vs. radiatoren — afgifte bepaalt of koelen überhaupt mogelijk is.
- Altherma 4 H per capaciteit — koel-Pdc schaalt 1:1 mee met heat-Pdh.
Veelgestelde vragen
Ja. De Altherma 4 H is een reversible warmtepomp — het koudemiddel-circuit kan via een 4-weg-klep omgekeerd worden, waarbij het buitendeel warmte afgeeft en de binnenunit koud water produceert. Het werkingsbereik voor koelen is 10–43 °C buitentemperatuur (lib/products/specs.ts operatingRangeC; Daikin 2026-catalogus p.112). Daikin publiceert twee koel-testcondities: vloerverwarming (LWC 18 °C, EW 23 °C) en fan-coil/convector (LWC 7 °C, EW 12 °C), beide bij 35 °C buitentemperatuur (catalogus p.112+1042).
Daikin publiceert in de NL-catalogus per SKU géén Pdc (designed cooling load) of SEER. Wel zijn de gepubliceerde cooling-testpunten A35/W18 (UFH) en A35/W7 (fan-coil) vastgelegd — concrete kW-waarden per capaciteit dient u op te vragen via het Daikin engineering-datasheet. Vuistregel uit de praktijk: koelvermogen ligt op 60–70 % van het verwarmings-Pdh, omdat de drukverhouding bij koelen ongunstiger is dan bij verwarmen op 35 °C.
Nee. Klassieke radiatoren mogen niet onder lokaal dauwpunt zakken — ze condenseren dan op het oppervlak en de vloer eronder. Koelen via warmtepomp werkt alleen met (a) vloerverwarming met aanvoer 16–20 °C (passieve koeling, geen condens-risico mits dauwpunt-sensor de aanvoer bewaakt) of (b) ventilator-convectoren (fan-coils) met condensafvoer-bak.
Als de aanvoertemperatuur onder het lokale dauwpunt zakt, slaat vocht uit de lucht neer op koude leidingen, vloeren of meubilair. Bij 24 °C / 60 % RV ligt het dauwpunt op ~16 °C — onder die aanvoer ontstaat condens. De Daikin MMI4-regeling kan een externe vocht-/temperatuurssensor uitlezen en de aanvoer dynamisch begrenzen; vraag uw installateur dit expliciet te wireappen. Zonder dauwpunt-sturing rijdt u over enkele zomers vochtschade in de dekvloer op.
Hangt af van de afgifte. Een lucht/lucht-airco blaast direct 7–12 °C lucht in de kamer en haalt SEER 6–8 op een goed systeem — efficiënt, maar luidruchtig en alleen daar waar de unit hangt. Vloerkoeling via Altherma 4 H is veel stiller en gelijkmatiger maar levert minder kW per m² (~25 W/m² passief versus ~80 W/m² actief met fan-coils). Voor een woning met 1–2 hete kamers is een mono-split-airco vaak goedkoper; voor het hele huis comfortabel-mild houden is vloerkoeling beter.
Een gemiddelde NL-zomer (juni-augustus) telt ~15 dagen boven 25 °C en ~3 dagen boven 30 °C (KNMI klimaatstatistieken De Bilt 1991-2020). Vloerkoeling met de Altherma 4 H verbruikt typisch 2–4 kWh per dag dat u koelt — circa €15–30 stroom over een hele zomer bij €0,27/kWh (CBS 85592NED, oktober 2026). Verwaarloosbaar versus een airco die 6–10 kWh/dag trekt op de hete dagen.
Ja, mits uw Altherma 4 H al de reversible-uitvoering is (alle EPSKS/EPSK SKUs in de 2026-NL-catalogus zijn standaard verwarmen + koelen + warm tapwater — catalogus p.438+1060+1759). Activatie is een service-instelling in de MMI4-regeling, plus eenmalig: dauwpunt-sensor bedraden, vloerverwarmings-mengklep een koel-modus geven, en eventueel condensafvoer voor fan-coils. Onze installateur kan dit retrofitten in 2–4 uur als de hardware al ligt.
Auteur
WarmtepompKopen.nl Team — Daikin gecertificeerd installateur en BRL 6000-25 erkend.
Bronnen & referenties
- [1] Daikin Altherma 4 H 2026-catalogus p.111–114 — koel-werkingsbereik (10–43 °C buiten), test-condities EW 23/LW 18 (UFH) en EW 12/LW 7 (fan-coil), Lw/Lp koelen per SKU
- [2]
lib/products/specs.ts— Altherma 4 H operatingRangeC, capacityKw per SKU (EPSKS04/06/07, EPSK06/08/10/12/14) - [3] EN 14511:2022 — meetnorm EER/COP op vast testpunt
- [4] EN 14825:2022 — seizoens-EER (SEER) onder deellast
- [5] KNMI klimaatstatistieken De Bilt 1991–2020 — zomerdagen / tropische dagen NL: knmi.nl
- [6] KNMI Klimaatscenario's 2023 — projecties zomertemperatuur 2050: knmi.nl/klimaatscenarios
- [7] Magnus-formule — dauwpunt-berekening uit RV en lucht-temperatuur (psychrometrische standaard)
Laatst bijgewerkt: 29 september 2026.