Warmtepomp begrippenlijst

Een warmtepomp-begrippenlijst met de termen die u op deze kennisbank tegenkomt: COP, SCOP, ISDE, R-290, modulatie, monobloc, vloerverwarming en meer. Per term een korte, feitelijke definitie van één tot twee zinnen. Gebruik de ankerlinks om vanuit andere artikelen direct naar de juiste uitleg te springen.

COP

Coefficient of Performance — de momentane verhouding tussen geleverde warmte en verbruikte stroom op één meetpunt (bijvoorbeeld A7/W35). Een COP van 4 betekent: 1 kWh stroom levert 4 kWh warmte op. Gemeten volgens EN 14511.

SCOP

Seasonal Coefficient of Performance — het gewogen seizoensrendement gemeten over vier buitentemperaturen (-7, +2, +7, +12 °C) volgens EN 14825 zone A. Een A+++ energielabel vereist SCOP ≥ 5,1 bij 35 °C aanvoer. SCOP is de eerlijke jaar-vergelijkmaatstaf, COP een momentopname.

ISDE

Investeringssubsidie Duurzame Energie — Nederlandse rijkssubsidie voor warmtepompen, beheerd door RVO. ISDE 2026 betaalt €2.625 (4 kW) tot €5.500 (14 kW) voor lucht/water-warmtepompen, en een vast bedrag van €1.700 voor hybride installaties.

BENG

Bijna Energie-Neutrale Gebouwen — Nederlandse energieprestatienorm voor nieuwbouw sinds 2021. BENG stelt drie eisen aan energiebehoefte, primair fossiel verbruik en aandeel hernieuwbare energie; een warmtepomp is in de praktijk vrijwel altijd nodig om aan BENG te voldoen.

Vloerverwarming

Lage-temperatuur afgiftesysteem dat warmte verspreidt via leidingen in de dekvloer. Werkt typisch op 30–40 °C aanvoertemperatuur, wat de warmtepomp het hoogste rendement (SCOP) laat halen. Combineert het beste met warmtepompen.

Lage-temperatuur verwarming

Cv-systeem dat werkt op aanvoertemperaturen onder 55 °C — typisch vloerverwarming (30–40 °C) of grote radiatoren (45–55 °C). Lagere aanvoer = hogere SCOP: elke 5 °C lagere aanvoer levert circa 8–10% rendementswinst op.

Monobloc

Warmtepomp-uitvoering waarbij compressor, koudemiddelcyclus en warmtewisselaar volledig in de buitenunit zitten. Tussen buitenunit en huis loopt alleen cv-water, geen koudemiddelleiding — eenvoudiger te installeren en hermetisch dicht. De Daikin Altherma 4 H is een monobloc.

Split-unit

Warmtepomp-uitvoering met aparte buiten- en binnenunit verbonden door koudemiddelleidingen. De compressor zit buiten, de warmtewisselaar binnen. Vereist een F-gassen-gecertificeerde installateur voor de koudemiddelaansluiting — anders dan een monobloc.

R-290 (propaan)

Natuurlijk koudemiddel met GWP=3 (vrijwel klimaatneutraal) en goede thermodynamische eigenschappen, met name bij hoge aanvoertemperaturen. Wordt gebruikt in moderne warmtepompen zoals de Daikin Altherma 4 H. Hermetisch gesloten cyclus; de propaan zit veilig binnen de buitenunit.

R-32

Synthetisch koudemiddel met GWP=675, breed gebruikt in warmtepompen tot 2024. Lagere milieu-impact dan oudere R-410A, maar hoger dan natuurlijke alternatieven (R-290). F-gassenverordening fasert hoge-GWP koudemiddelen geleidelijk uit.

R-410A

Ouder synthetisch koudemiddel (GWP=2.088), vanaf 2025 verboden voor nieuwe installaties onder de Europese F-gassenverordening 2024. Veel bestaande warmtepompen draaien nog op R-410A; bij vervanging wordt overgestapt naar R-290 of R-32.

Inverter

Elektronische regeling die de compressor-toeren traploos aanpast aan de actuele warmtevraag, in plaats van aan/uit te schakelen. Inverter-warmtepompen moduleren typisch tussen 20% en 100% van het nominale vermogen — efficiënter en stiller dan oudere on/off-types.

Modulatie

Het vermogen van een inverter-warmtepomp om continu het uitgangsvermogen aan te passen aan de actuele warmtevraag. Goede modulatie (lage minimumlast) voorkomt frequent in/uitschakelen en levert hogere praktijk-SCOP, vooral in milde voorjaars/najaars-condities.

Energielabel A+++

Hoogste energielabel onder de ErP-richtlijn (2010/30/EU) voor warmtepompen. Vereist SCOP ≥ 5,1 bij 35 °C aanvoer (lage-temperatuur, zone A). Vrijwel alle moderne lucht/water-warmtepompen halen dit label bij vloerverwarming.

kW vs kWh

kW (kilowatt) is vermogen — hoeveel warmte een warmtepomp per moment levert. kWh (kilowattuur) is energie — hoeveel warmte over tijd. Een 8 kW warmtepomp die een uur draait levert 8 kWh; over een heel stookseizoen typisch 12.000–18.000 kWh.

Delta-T (∆T)

Temperatuurverschil tussen aanvoer- en retourwater van het cv-systeem. Standaard ontwerp-∆T voor warmtepompen is 5 K (vloerverwarming) of 8–10 K (radiatoren). Een hogere ∆T verhoogt het verschil dat de warmtepomp moet overbruggen en verlaagt rendement.

Aanvoertemperatuur

Temperatuur waarmee het cv-water het afgiftesysteem (radiatoren of vloerverwarming) instroomt. Vloerverwarming werkt typisch op 30–40 °C, lage-T radiatoren op 45–55 °C. Lagere aanvoer = hogere SCOP.

Retourtemperatuur

Temperatuur waarmee het cv-water terugstroomt naar de warmtepomp na warmte-afgifte aan de woning. Het verschil met de aanvoertemperatuur (delta-T) bepaalt hoeveel warmte het systeem heeft afgegeven. Lager = beter voor warmtepomp-rendement.

Buffervat

Watervat in het cv-circuit dat warmtevraag en compressor-cycli ontkoppelt. Verkleint kortcyclisch in/uitschakelen bij lage warmtevraag en is vaak nodig bij vloerverwarmings-installaties met afsluitbare groepen. Typische maat: 40–100 liter naast de warmtepomp.

Warmwaterboiler

Geïsoleerde tank waarin een warmtepomp warm tapwater opslaat (typisch 180–230 liter, 50–55 °C). Aparte tapwater-warmtepomp (warmtepompboiler) of geïntegreerd in een hybride/Altherma-set. Vermogen genoeg voor 1 douchebeurt per persoon zonder bijverwarming.

Tapwatervraag

Hoeveelheid warm water (60 °C-equivalent) die een huishouden per dag verbruikt. Een Nederlands gezin verbruikt typisch 100–180 liter/dag warm water. Bepaalt mede de boilermaat en de tapwater-modus van de warmtepomp.

HEMS

Home Energy Management System — slim systeem dat warmtepomp, zonnepanelen, batterij en eventueel laadpaal coördineert om eigen-opwek te benutten en netbelasting te verlagen. Reageert op dynamische stroomprijzen en kan teruglever-pieken vermijden.

Onecta

Daikin's officiële cloud-app voor monitoring en bediening van de warmtepomp op afstand. Toont real-time SPF, energieverbruik en geeft de installateur de mogelijkheid om de stooklijn op afstand te finetunen.

Madoka

Daikin's premium ronde wandthermostaat met capacitief touchscreen — alternatief voor de standaard kamerthermostaat. Communiceert met Onecta en biedt een vereenvoudigde interface voor dagelijkse temperatuurregeling.

1-fase aansluiting

Standaard Nederlandse netaansluiting op één fase van het 230 V-net. Geschikt voor warmtepompen tot circa 8 kW thermisch vermogen. Capaciteiten van 4, 6, 7 en 8 kW van de Altherma 4 H werken op 1-fase; 10/12/14 kW vereisen 3-fase.

3-fase aansluiting

Krachtstroom-aansluiting op drie fasen van het 400 V-net. Vereist voor warmtepompen vanaf circa 10 kW vermogen of woningen met een installatie-piekvraag boven 25 A per fase. De netbeheerder kan een 1→3-fase upgrade installeren (typisch 800–1.500 €).

EN 14825

Europese norm die het seizoensrendement (SCOP) van warmtepompen meet onder deellast bij vier buitentemperaturen (-7, +2, +7, +12 °C) en drie klimaatzones (warm, gemiddeld, koud). Voor Nederland geldt zone A (gemiddeld klimaat). Basis voor het ErP-energielabel.

EN 14511

Europese norm die het rendement (COP) van warmtepompen meet op vaste meetpunten zonder weging — een momentopname bij gestandaardiseerde temperaturen. Verschilt van EN 14825 (SCOP, gewogen seizoensrendement); fabrikanten rapporteren beide.