Wie nu een warmtepomp koopt, kiest voor 15 tot 20 jaar gebruik. Het belangrijkste technische detail dat die levensduur bepaalt? Het koudemiddel. En daarin is de Europese markt fundamenteel aan het kantelen richting R-290 (propaan). Hieronder leggen wij uit waarom — en hoe de veiligheid hiervan in elkaar zit.
1. Vergelijking koudemiddelen: GWP, klimaatimpact, beschikbaarheid
De Global Warming Potential (GWP) drukt uit hoeveel keer sterker een gas bijdraagt aan klimaatopwarming dan CO₂. Hoe lager, hoe beter.
| Koudemiddel | Type | GWP (100 jr) | Status 2027 |
|---|---|---|---|
| R-290 (propaan) | Natuurlijk (HC) | 0,02 | Toegestaan, gestimuleerd |
| R-744 (CO₂) | Natuurlijk | 1 | Toegestaan (vooral SWW) |
| R-32 | F-gas (HFC) | 675 | Beperkt, duurder |
| R-410A | F-gas (HFC mengsel) | 2.088 | Uitfasering, fors duurder |
| R-134a | F-gas (HFC) | 1.430 | Uitfasering nieuw equipment |
Bron R-290 GWP 0,02: IPCC AR6 (2021) GWP-100 + EU 2024/573. Overige HFC-waarden (R-32, R-410A, R-134a) zijn de gangbaar gepubliceerde GWP-getallen uit eerdere IPCC-rapporten en de F-gas-verordening 517/2014 referentielijst.
2. EU F-gassen-verordening 2024 — wat betekent dit?
Op 11 maart 2024 trad de herziene EU F-gassen-verordening (EU 2024/573) in werking. Voor de warmtepompmarkt zijn drie zaken belangrijk:
- Quotaverlaging: de hoeveelheid F-gassen die jaarlijks op de Europese markt mag, daalt van 100 % (referentie) naar 5 % in 2050 (Verordening (EU) 2024/573 art. 17 + Annex VII — EUR-Lex). De prijzen van R-32 en R-410A stijgen daardoor jaarlijks.
- Verbod nieuwe systemen: vanaf 2027 mogen nieuwe split warmtepompen ≤ 12 kW geen koudemiddel meer bevatten met GWP > 150 (R-32 valt boven die grens) — Verordening (EU) 2024/573 art. 11 + Annex IV.
- Service na 2027: reparaties met virgin (nieuw geproduceerd) F-gas worden duurder en deels verboden. Onderhoud aan oude systemen wordt kostbaar.
De keuze voor R-290 vandaag betekent: geen toekomstige prijsstijgingen op onderhoud, geen risico op een verboden koudemiddel, en geen verplichte vervanging over 5 of 10 jaar.
3. Veiligheid: vijf-laagse bescherming in de Daikin Altherma 4 H
R-290 is licht ontvlambaar (categorie A3), vergelijkbaar met de propaan in een aansteker of campingflesje. Daikin heeft de Altherma 4 H ontworpen met een vijf-laagse veiligheidsstrategie die ver boven de wettelijke minima ligt:
- Gaslekkage-sensor met zelfinspectie: detecteert lekkages binnen seconden. Ieder uur voert het systeem een zelfdiagnose uit. Bij verdenking schakelt de ventilator op maximaal toerental om eventueel gas direct te verdunnen.
- Afgesloten schakelkast: de elektrische componenten zitten in een hermetisch gesloten compartiment boven de ventilator, volledig R-290-dicht. Ontsteking door vonkvorming is uitgesloten.
- Schokbestendig koudemiddelvat: doorstaat tijdens productie en transport een val van 10 meter zonder lekkage. R-290 wordt pas ná installatie in het circuit gebracht door de monteur.
- Gasafscheider in watercircuit: voorkomt dat eventueel ontsnapt R-290 via het watercircuit naar binnen migreert. Mocht er een microlek ontstaan in de platenwarmtewisselaar, dan wordt het gas opgevangen.
- Antivriesklep: beschermt de platenwarmtewisselaar tegen bevriezing bij stroomuitval in de winter. Voorkomt scheuren en daardoor secundaire lekkage.
Aanvullend voldoet de unit aan EN 378-1:2016 (veiligheid van koeltechnische installaties) en NEN-EN 60335-2-40 (huishoudelijke elektrische apparaten — speciale eisen voor warmtepompen). Plaatsing dichter dan 1 m bij een ventilatie-opening of kelderlichtkoker is niet toegestaan.
4. Wanneer kiest u voor R-290?
De R-290 Daikin Altherma 4 H is uw beste keuze als:
- U een bestaande woning heeft met radiatoren — dankzij 75 °C aanvoer hoeft u niets te slopen.
- U volledig van het gas af wilt (all-electric) en niet voor een hybride compromis kiest.
- U 15+ jaar vooruit wilt kunnen, zonder gedoe rond koudemiddel-uitfasering.
- U op een strikt geluidsbudget zit (28 dB(A) op 3 m).
5. Wat als R-290 toch niet kan?
In zeldzame gevallen (extreem kleine plaatsingsruimte, ondergronds, vlakbij kelderkoker) is een R-32 hybride opstelling een alternatief. Wij beoordelen dit tijdens de schouw en zijn transparant als er een betere keuze voor uw situatie is dan de Altherma 4 H.
Configureer mijn R-290 systeem →Lees de Altherma 4 review
Veelgestelde vragen
Wat is R-290 en waarom wordt het gebruikt in warmtepompen?›
Is R-290 (propaan) veilig in een woning?›
Verandert er iets in de EU-regelgeving rond F-gassen?›
Heeft R-290 een hoger rendement dan R-32?›
Welke warmtepompen op R-290 zijn beschikbaar in Nederland?›
Mag een R-290 warmtepomp dicht op de erfgrens?›
Wat gebeurt er bij een storing of lek?›
Krijg ik dezelfde ISDE-subsidie voor een R-290 warmtepomp?›
Auteur
WarmtepompKopen.nl Team — F-gassen categorie 1 erkend installateur. Wij installeren uitsluitend natuurlijke en EU-conforme koudemiddelen.
Bronnen & referenties
- EU Verordening 2024/573 (F-gassen)
- EN 378-1:2016 — Refrigeration systems and heat pumps — safety
- NEN-EN 60335-2-40 — Heat pump appliances safety
- IPCC AR6 (2021) — GWP-100 waarden
- Daikin Altherma 4 H 2026 persdocument — veiligheidssysteem
Laatst bijgewerkt: 7 mei 2026.