Nieuwbouw all-electric — warmtepomp als standaard sinds 2026

Sinds 1 juli 2018 verbiedt de Wet Voortgang Energietransitie (Wet VET) netbeheerders om nieuwe gasaansluitingen aan te leggen voor nieuwbouw-kleinverbruikers. Vanaf 1 januari 2021 moeten alle vergunningplichtige nieuwbouwwoningen aan de BENG-eisen voldoen — bijna-energieneutraal, getoetst via NTA 8800. De warmtepomp is daardoor niet langer een keuze maar de feitelijke standaard.

1. Wet VET en de gasaansluit-stop sinds 2018

De Wet VET (Staatsblad 2018, nr. 129) wijzigde de Gaswet zo dat netbeheerders sinds 1 juli 2018 geen kleinverbruiksaansluiting voor aardgas meer mogen aanleggen voor nieuw te bouwen woningen of utiliteit. De wet kent één smalle uitzondering: het college van burgemeester en wethouders kan om zwaarwegende reden van algemeen belang een gebied aanwijzen waar de aansluitplicht blijft gelden — in de praktijk zeldzaam en tijdelijk.

Voor u als koper betekent dit: uw nieuwbouwwoning wordt opgeleverd zónder gasaansluiting, met een elektrisch verwarmingssysteem als hoofdoplossing. In meer dan 95 % van de gevallen is dat een lucht/water-warmtepomp; soms (bij groot perceel of collectieve oplossing) grond/water of een warmtenet-aansluiting.

2. BENG-eisen 2021 — wat betekent dat voor uw warmtepomp-keuze?

BENG (Bijna Energieneutrale Gebouwen) is sinds 1 januari 2021 van kracht via Bouwbesluit afdeling 5.2 en de bijbehorende Regeling Bouwbesluit (Stcrt. 2020-65520). Voor woningen worden drie indicatoren getoetst, uitgerekend met de norm NTA 8800:

• BENG 1 — maximale energiebehoefte in kWh/m²/jaar (afhankelijk van compactheid van de woning; voor een tussenwoning circa 55 kWh/m²/jaar).
• BENG 2 — maximaal primair fossiel energiegebruik van 30 kWh/m²/jaar voor woningen.
• BENG 3 — minimaal aandeel hernieuwbare energie van 40 % voor woningen.

BENG 2 is de eis die gasketels feitelijk uitsluit: de primaire energiefactor van aardgas is 1,0, terwijl die van elektriciteit via de NTA 8800-rekenmethode lager ligt en bovendien gecombineerd kan worden met PV-opwekking. Een goed-gedimensioneerde warmtepomp + voldoende zonnepanelen haalt BENG 2 én BENG 3 in één klap. Voor utiliteitsbouw zijn de BENG-eisen op 1 juli 2023 aangescherpt; voor woningen zijn de oorspronkelijke 2021-waarden onveranderd gebleven.

3. Lucht/water vs. grondwater bij nieuwbouw

Bij bestaande bouw is lucht/water vrijwel altijd de juiste keuze. Bij nieuwbouw verschuift de afweging iets, omdat grondwerk al gepland staat:

• Lucht/water (Altherma 4 H) — standaardkeuze. Bruto € 14-20K, korte installatie, SCOP 5,03-5,15 bij W35 (Daikin catalogus 2026 p.113, EN 14825 klimaatzone A).
• Grond/water (Altherma Geo) — meerinvestering € 8-15K voor verticale boring, maar SCOP 5,3-5,8 + geen buitendeel met ventilator. Logisch bij groot perceel, hoge warmtevraag, of strenge welstand-/buurman-eis voor geluidloosheid.

Volledige beslisboom met vergelijkingstabel: Lucht/water vs. grondwater vs. hybride. Hybride (warmtepomp + HR-ketel) is in nieuwbouw géén optie — er is geen gasaansluiting om aan te koppelen.

4. Optimale lage-temperatuur afgifte voor SCOP

Een warmtepomp is een vermenigvuldiger: hoe lager de aanvoertemperatuur, hoe hoger de SCOP. Nieuwbouw is per definitie het ideale speelveld omdat het afgiftesysteem ontworpen kan worden op een lage-temperatuur stooklijn:

• Vloerverwarming op 30-35 °C — optimaal. SCOP 5,03-5,15 bij W35; in de praktijk vaak nog wat hoger omdat een goed-geïsoleerde woning op 28-32 °C kan draaien.
• Lage-temperatuur radiatoren of convectoren — werkt ook prima, mits de radiatoren ruim gedimensioneerd zijn. Aanvoertemperatuur 40-45 °C; SCOP zakt naar 4,3-4,7.
• Klassieke radiatoren op 55 °C — vermijden in nieuwbouw. SCOP zakt naar 3,84-4,04 (lib/products/specs.ts — W55-curves Altherma 4 H). Geen reden om dit bij nieuwbouw te kiezen.

Verdere uitleg over rendementsmeting: SCOP en COP uitgelegd.

5. Welke capaciteit voor een goed-geïsoleerde nieuwbouw?

BENG-conforme nieuwbouw heeft per m² een lage warmtevraag (transmissieverliezen vallen weg door dikke isolatiepakketten, triple glas en kierdichting). Indicatieve capaciteit op basis van de Altherma 4 H-lineup:

• Tussen-/hoekwoning 100-140 m² — 4 of 6 kW (1-fase volstaat).
• 2-onder-1-kap 130-170 m² — 6 of 7 kW (1-fase volstaat).
• Vrijstaand 150-200 m² — 6 of 8 kW. Vanaf 8 kW kan optioneel 3-fase; bij ≥ 10 kW is 3-fase verplicht.
• Vrijstaand > 200 m² of zwembad — 10/12/14 kW, 3-fase verplicht.

Definitieve capaciteit altijd berekenen op de transmissie- en ventilatieverliezen uit de NTA 8800-rapportage van de aannemer (warmtebehoefte in kW bij ontwerp-buitentemperatuur -10 °C). Te ruim dimensioneren = vaker korte cycli en lager werkelijk rendement; te krap = elektrisch backup-element springt te vaak in. Volledige doorrekening per capaciteit: Altherma 4 H per capaciteit.

6. Nieuwbouw + isolatie + PV: één pakket

BENG 3 (40 % hernieuwbaar) wordt in vrijwel elke nieuwbouw ingevuld met PV-panelen op het dak. Combineer warmtepomp + PV + goede isolatie en u zit in de A++/A+++-energielabel klasse zonder extra moeite. Hoe isolatie de aanvoertemperatuur laag houdt en de SCOP omhoog drukt staat in welke isolatie werkt best met een warmtepomp. Specifieke energielabel-cijfers per nieuwbouwtype hangen af van uw NTA 8800-berekening — die levert de aannemer.

Veelgestelde vragen