R-290 (propaan) heeft de laagste GWP van alle praktisch bruikbare koudemiddelen — maar het is brandbaar (klasse A3). Daikin's antwoord op die spanning: een volledig hermetisch gesloten monoblock-buitenunit met meerlaagse beveiliging. Dit artikel ontleedt het ontwerp stap-voor-stap.
1. Monoblock — de fundamentele keuze
Een traditionele split-warmtepomp heeft twee delen verbonden door koudemiddel-leidingen. Bij installatie maakt de monteur flare- of soldeer-verbindingen — potentiële lekpunten. Voor R-32 acceptabel, voor R-290 (brandbaar) niet.
De Altherma 4 H is een monoblock: het volledige koudemiddelcircuit zit in één buitenunit (compressor, verdamper, condensor, expansieventiel). Binnenshuis loopt alleen verwarmd cv-water via een platen-warmtewisselaar. Geen propaan komt ooit het huis binnen. Geen flare-koppelingen die kunnen lekken — alle leidingen zijn fabrieks-gelast.
2. De charge — kleiner dan u denkt
De volledige propaanvulling per Altherma 4 H:
| Capaciteit | R-290 charge | CO₂-eq bij volledige lek |
|---|---|---|
| 4-7 kW (compact) | 0,83 kg | 2,49 kg CO₂-eq |
| 6-10 kW (large) | 1 kg | 3 kg CO₂-eq |
| 12-14 kW (large) | 1,25 kg | 3,75 kg CO₂-eq |
Bron: Daikin catalogus Verwarmingssystemen 2026 p.112 (0,83 kg) en p.113 (1,00 en 1,25 kg); data book EPSK06-10AV3 p.36 (vulling 1 kg voor 6-10 kW); lib/products/specs.ts. CO₂-eq = vulling × GWP 3 (IPCC AR4, zoals Daikin het drukt); Daikin drukt dezelfde waarden af als 0,0025 / 0,003 / 0,0038 ton CO₂-eq (p.112–113).
Ter vergelijking: een gangbare 11 kg gasfles (Calor) bevat bijna 9× zoveel propaan als een 14 kW Altherma 4 H. Een R-410A unit van vergelijkbare grootte produceert bij volledige lek ~5.000 kg CO₂-eq — ruim 1.000 keer zoveel als de 3,75 kg van de grootste Altherma 4 H.
3. Drie veiligheidslagen
Laag 1 — Mechanisch hermetisch
Het volledige circuit is fabrieks-gelast met TIG-las (Tungsten Inert Gas) op koperen leidingen. Geen schroefdraad, geen flares, geen schroefkoppelingen. Iedere unit wordt voor uitlevering 100 % getest met een helium-leakage test op < 1 g/jaar lekkage.
Laag 2 — Geïntegreerde gas-sensor
In het ventilatorcompartiment (waar een eventuele lek het eerst zichtbaar zou worden) zit een halfgeleider-sensor van het type CCS811 of equivalent (verificatie pending — type per generatie verschilt; specifieke chip-keuze niet als publieke spec gepubliceerd). De sensor meet continu de R-290-concentratie in lucht. Drempelwaarde: 25 % van de LFL (Lower Flammability Limit). LFL voor propaan = 1,7 % volume-fractie in lucht; 25 % daarvan = 0,425 %. Op die drempel grijpt de unit in.
Laag 3 — Automatische respons bij detectie
Wanneer de sensor afgaat:
- Compressor onmiddellijk uit (binnen 1 seconde) — stopt het pompen van koudemiddel door het circuit.
- Ventilator op maximaal toerental — spoelt het ventilatorcompartiment door met buitenlucht, verdunt het propaan ver onder de LFL.
- Push-melding via Onecta naar de gebruiker en (bij Stand-By-Me) naar Daikin Service.
- Lock-out — unit weigert te herstarten tot een F-gassen-erkende monteur de oorzaak heeft hersteld en gereset.
4. Plaatsingsregels — afgeleid uit het ontwerp
Omdat het propaan in het buitenvat blijft, zijn de plaatsingsregels relatief mild — maar niet vrijblijvend. NEN-EN 60335-2-40 vereist:
- Minimaal 1 m horizontaal tot openingen waar gas zou kunnen binnenkomen (kelderkokers, ventilatieroosters, niet permanent gesloten ramen).
- Minimaal 2 m boven dakranden (propaan is zwaarder dan lucht; bij een lek zou het naar beneden zakken).
- Geen plaatsing in een pit of onder een uitsteeksel waar propaan zich kan ophopen.
- Vrije luchtcirculatie rondom (zie installatie- handleiding voor exacte vrije ruimtes).
Volledige normen-uitleg in onze R-290 veiligheid technisch dossier.
5. F-gassen-certificering en onderhoud
Onderhoud aan het koudemiddelcircuit mag uitsluitend door F-gassen-erkende monteurs categorie 1 of 2 (afhankelijk van charge- grootte). Daikin Stand-By-Me Certified Partners zijn standaard R-290-getraind en hebben de juiste apparatuur (lekdetectie, recovery-station, weegschaal). Detail: Daikin Stand-By-Me Certified Partner — 10 jaar dekking.
6. Vergelijking met R-32 split-systemen
| Aspect | R-32 split | R-290 monoblock (Altherma 4 H) |
|---|---|---|
| Koudemiddel binnenshuis | Ja (binnenunit + leidingen) | Nee — alleen cv-water |
| Verbindingen op installatie | Flares (potentiële leklocaties) | Geen — fabrieks-gelast |
| GWP per kg lekkage | 675 | 3 |
| F-gassenverordening 2024/573 | Verbod nieuwe units < 12 kW vanaf 2026 | Toekomstvast |
| SCOP @ 55 °C | 3,5-3,7 | 3,69-4,04 |
7. Het VSK 2026-publiek — wat Daikin zelf benadrukt
Op de VSK 2026 in Utrecht presenteerde Daikin de Altherma 4 H als "fluisterstille R-290 monoblock met cold-climate prestatie tot -28 °C". De drie kernpunten in de catalogus en op de stand:
- Hermetisch monoblock — geen R-290 binnenshuis, geen veldverbindingen.
- Geïntegreerde sensor + auto-ventilatie — de veiligheidsregelaar zit in het ontwerp, niet als losse aanvullende module.
- SCOP-leiderschap @ 55 °C — bij hoge aanvoer wint propaan structureel 0,3-0,5 SCOP-punten van R-32 dankzij de gunstigere thermodynamische eigenschappen bij hoge condensatie-temperatuur.
8. Wat dit voor u betekent als koper
Concreet: een Altherma 4 H vereist géén vergunning, géén bijzondere ruimte-eisen voor het binnen-deel, en het koudemiddel is de facto gegarandeerd voor de hele levensduur (geen bijvullen gepland). De F-gassenverordening 2024/573 die R-32 en R-410A uitfaseert raakt R-290 niet — uw aanschaf is toekomstvast.
Volledige koudemiddelen-vergelijking: koudemiddelen R-290 / R-32 / R-410A.
Veelgestelde vragen
Tussen 0,83 en 1,25 kg, afhankelijk van capaciteit (4-14 kW). Ter vergelijking: een gangbare campinggasfles bevat 11 kg propaan. De charge zit volledig opgesloten in een hermetisch gesloten buitenunit (vat) — er loopt geen koudemiddel-leiding naar de woning. Bron: VSK 2026 Daikin catalogus + lib/products/specs.ts.
De geïntegreerde halfgeleider-sensor (CCS811-type) meet continu de R-290-concentratie in het vat. Bij overschrijding van 25 % LFL (Lower Flammability Limit, ~0,5 % propaan in lucht) gebeurt automatisch: (1) ventilator op maximaal toerental voor doorspoeling, (2) compressor uit, (3) melding via Onecta naar installateur. De unit weigert te starten tot een F-gassen-monteur de oorzaak heeft hersteld.
Een monoblock-warmtepomp heeft het volledige koudemiddelcircuit in één buitenunit; binnenshuis stroomt alleen verwarmd cv-water. Een traditionele split heeft koudemiddelleidingen tussen binnen en buiten — bij split-installaties zijn lekken mogelijk op connecties. De Altherma 4 H is een monoblock — het R-290 verlaat nooit het buitenvat. Dat is de fundamentele veiligheidskeuze voor R-290.
Het volledige koudemiddel-circuit van de Altherma 4 H is hermetisch dichtgelast (geen schroefdraad, geen flares) en ontworpen voor 20+ jaar bedrijf zonder bijvullen. Met ons pakket Premium 10 jaar geeft warmtepompkopen.nl op de Altherma 4 H die wij leveren tien jaar garantie op onderdelen én arbeid; het hermetische circuit valt daaronder — meer hierover in Daikin Stand-By-Me Certified Partner.
Auteur
WarmtepompKopen.nl Team — Daikin gecertificeerd installateur en BRL 6000-25 erkend.
Bronnen & referenties
- [1] Daikin Altherma 4 H 2026 catalogus p.111-114 — refrigerantCharge per SKU
- [2] EN 378-1:2016 — koudemiddel-classificatie + plaatsingseisen
- [3] NEN-EN 60335-2-40:2022 — veiligheidseisen warmtepompen met brandbare koudemiddelen
- [4] EU Verordening 2024/573 — F-gassenverordening uitfaseringsschema
- [5] GWP-100 op één basis, IPCC AR4, zoals Daikin ze drukt: R-290 = 3 (Daikin catalogus Verwarmingssystemen 2026 p.112–113), R-32 = 675 (p.42)
- [6]
lib/products/specs.tsAltherma 4 H — refrigerant + safety architecture - [7] Daikin VSK 2026 catalogus — productpresentatie monoblock R-290
Laatst bijgewerkt: 6 oktober 2026.