Het koudemiddel is het werkmedium van een warmtepomp — de stof die warmte oppakt aan de buitenkant en afgeeft aan de binnenkant. De keuze van koudemiddel bepaalt rendement, milieubelasting bij lekkage, veiligheidseisen én — sinds 2024 — of u het systeem überhaupt nog mag installeren.
1. De drie koudemiddelen die ertoe doen
| Stof | Type | GWP (AR4, 100 jaar) | Brandklasse | Status 2026 |
|---|---|---|---|---|
| R-290 (propaan) | HC — natuurlijk | 3 | A3 (brandbaar) | Toekomstvast |
| R-32 (difluormethaan) | HFC — synthetisch | 675 | A2L (mild brandb.) | Uitgefaseerd vanaf 2026 |
| R-410A (HFC-mix) | HFC — synthetisch | 2.088 | A1 (niet brandb.) | Niet meer in nieuwe split |
GWP-waarden op één basis, IPCC AR4 (100 jaar), zoals Daikin ze drukt: R-290 3 (Daikin catalogus Verwarmingssystemen 2026 p.112–113), R-32 675 (p.42), R-410A 2.088 (Daikin Commerciële Koeltechniek 2023 p.5, tabel “GWP AR4”). Brandklassen volgens ISO 817 / EN 378-1.
2. Wat betekent GWP in de praktijk?
GWP (Global Warming Potential) drukt uit hoeveel maal sterker een stof opwarmt vergeleken met CO₂ over een tijdshorizon van 100 jaar. Concreet: bij een lekkage van 1 kg koudemiddel komt vrij:
- R-290: 3 kg CO₂-eq — een fractie van de andere twee
- R-32: 675 kg CO₂-eq — een lange autorit (~3.000 km)
- R-410A: 2.088 kg CO₂-eq — een heel jaar gemiddeld autorijden
Een hermetisch gesloten warmtepomp zou geen lekkage mogen kennen, maar in de praktijk gaat ~3 % van de installaties ooit lekken (CBS koelmiddel-emissie statistiek). Daarom: hoe lager de GWP, hoe lager het risico voor het klimaat.
3. F-gassenverordening EU 2024/573
Op 7 februari 2024 nam de EU een herziene F-gassenverordening aan met een strikt uitfaseringsschema voor synthetische koudemiddelen (HFK's/HFC's). Belangrijkste data voor consumenten:
| Datum | Wat verandert |
|---|---|
| 1 jan 2026 | Verbod op split-warmtepompen tot 12 kW met GWP ≥ 150 (treft R-32, R-410A) |
| 1 jan 2027 | Verbod op monoblock-systemen tot 50 kW met GWP ≥ 150 |
| 1 jan 2032 | Volledig verbod op HFK's met GWP ≥ 150 in alle stationaire koeltechniek |
Bron: Verordening (EU) 2024/573 van het Europees Parlement en de Raad van 7 februari 2024. eur-lex.europa.eu
4. R-290 — de natuurlijke winnaar
R-290 (propaan, C₃H₈) is een natuurlijk koudemiddel. Het GWP van 3 betekent: zelfs als de complete vulling van de grootste Altherma 4 H weglekt (1,25 kg), is dat 3,75 kg CO₂-equivalent; Daikin drukt het zelf af als 0,0038 ton CO₂-eq (catalogus 2026 p.113). R-290 is bovendien ozonneutraal (ODP = 0).
Voordelen: toekomstvast (geen verbod denkbaar), beste rendement bij hoge aanvoer-temperaturen (geschikt voor radiatoren), werkt tot -28 °C buitentemperatuur (de Daikin Altherma 4 H, lib/products/specs.ts operatingRangeC), lage prijs als grondstof.
De keerzijde: R-290 is brandklasse A3 (volledig brandbaar). Daarom strikte plaatsings- en lekdetectie-eisen. Daikin's antwoord is een hermetisch gesloten vat met geïntegreerde CCS811-gas-sensor — uitgebreid beschreven in Daikin R-290 hermetisch vat-ontwerp en de veiligheidsnormen-deepdive R-290 veiligheid technisch dossier.
5. R-32 — het tussenstation
R-32 was Daikin's voorkeursoplossing tussen 2014 en 2024 — bijna 70 % lagere GWP dan R-410A bij vergelijkbaar rendement en eenvoudiger handeling. Een R-32 systeem is brandklasse A2L (mild brandbaar) en stelt minder zware plaatsingseisen dan R-290.
Door de F-gassenverordening EU 2024/573 mag R-32 sinds januari 2026 niet meer in nieuwe split-warmtepompen tot 12 kW. Bestaande installaties mogen blijven draaien en mogen onderhouden worden met R-32 tot circa 2032 — daarna alleen nog gerecycled koudemiddel.
6. R-410A — de uitsterver
R-410A was tussen 2000-2014 het standaard koudemiddel voor lucht/water warmtepompen en split-airco's. Met GWP 2.088 weegt elke gelekte kilo bijna 700 keer zwaarder dan R-290 (2.088 ÷ 3). Sinds 2026 mag R-410A niet meer in nieuwe consumenten-warmtepompen. Zit het in uw bestaande installatie? Geen paniek — het systeem mag blijven draaien, maar bij vervanging is een R-290-pomp de logische keuze.
7. CO₂ en ammoniak — de derde generatie?
Voor utiliteit en industrie wordt geëxperimenteerd met CO₂ (R-744, GWP = 1) en ammoniak (R-717, GWP = 0). Beide zijn natuurlijk en uitstekend voor warm tapwater (CO₂) of grote installaties (NH₃). Voor een particuliere woning blijft R-290 voorlopig de beste mix van rendement, veiligheid en prijs.
8. Wat betekent dit voor uw aankoop nu?
- Koop nu R-290 als u een nieuwe warmtepomp plaatst — geen wettelijke risico's, beste rendement bij radiatoren, hoogste marktwaarde over 15 jaar.
- R-32 op restvoorraad kan nog goedkoop op de markt komen — let op of u écht 5+ jaar de winst van die korting terugziet tegenover een mogelijke onderhoudsbeperking later.
- Heeft u nog R-410A? Geen actie nodig zolang het systeem werkt. Bij defecte compressor of grote lekkage: vervangen door R-290 is meestal de meest economische route.
Onze advies-route loopt altijd via R-290. Diepte over de Altherma 4 H R-290 implementatie: Daikin R-290 hermetisch ontwerp.
Elk toestel dat wij plaatsen is een Daikin warmtepomp op R-290 — geen wettelijke uitfasering, de hoogste restwaarde over vijftien jaar en het beste rendement bij bestaande radiatoren.
Veelgestelde vragen
GWP (Global Warming Potential) drukt uit hoe sterk een stof opwarmt vergeleken met CO₂ over 100 jaar. CO₂ heeft per definitie GWP = 1. Op één basis, IPCC AR4 zoals Daikin ze drukt: R-290 propaan = 3, R-32 = 675, R-410A = 2.088 (Daikin catalogus Verwarmingssystemen 2026 p.112–113 en p.42). Eén kg R-410A lekkage komt overeen met 2,1 ton CO₂ — een heel jaar autorijden.
Ja, voorlopig wel — maar de F-gassenverordening EU 2024/573 verbiedt sinds 1 januari 2026 split-warmtepompen tot 12 kW met koudemiddelen GWP ≥ 150. R-32 valt daaronder en mag dus niet meer in nieuwe split-systemen tot 12 kW. Monoblock-systemen (gesloten circuit) en grotere units mogen nog korter R-32 blijven gebruiken — volledige uitfasering volgt in 2030-2032.
R-290 is brandbaar (klasse A3 onder EN 378) — chemisch identiek aan kampeergas. In een Daikin Altherma 4 H zit 0,83 tot 1,25 kg, afhankelijk van de capaciteit (Daikin catalogus 2026 p.112–113), in een hermetisch gesloten buitendeel met lekdetectie en automatische ventilator-doorspoeling. Volledig dossier: R-290 veiligheid en het hermetische R-290 vat-ontwerp.
Bij 35 °C aanvoertemperatuur nauwelijks (R-32 en R-290 zitten beide op SCOP ~5,0). Bij hogere aanvoer (55-60 °C, radiatoren) wint R-290 0,3-0,5 SCOP-punten dankzij gunstigere verdampingsdrukken bij hoge condensatie-temperatuur. Voor renovatie met behoud van radiatoren is R-290 daarom de efficiëntere keuze.
Auteur
WarmtepompKopen.nl Team — Daikin gecertificeerd installateur en BRL 6000-25 erkend.
Bronnen & referenties
- [1] GWP-waarden op één basis, IPCC AR4 (100 jaar), zoals Daikin ze drukt: Daikin catalogus Verwarmingssystemen 2026 p.112–113 (R-290 3) en p.42 (R-32 675); Daikin Commerciële Koeltechniek 2023 p.5, tabel “GWP AR4” (R-410A 2.088)
- [2] EU Verordening 2024/573 — F-gassenverordening: eur-lex.europa.eu
- [3] EN 378-1:2016 — Koudemiddel-classificatie (A1/A2L/A3 brandklassen)
- [4] ISO 817 — Refrigerant designation system
- [5] CBS koelmiddel-emissie statistiek 2024
- [6]
lib/products/specs.tsAltherma 4 H — R-290 charge en operatingRangeC per SKU
Laatst bijgewerkt: 25 september 2026.