Moet ik mijn warmtepomp 's nachts of in vakantie uitzetten?

Nee, een moderne warmtepomp werkt het zuinigst op een lage, constante stooklijn. Helemaal uitzetten of een nachtverlaging van meer dan ~2 °C kost in de praktijk vaak méér energie, omdat de pomp daarna op hoger toerental en hogere aanvoertemperatuur moet opwarmen — precies waar het rendement het laagst is. Wel rendeert de vakantiestand bij langere afwezigheid van enkele dagen of meer.

1. Waarom uitzetten contraproductief is

Het rendement van een warmtepomp (uitgedrukt in COP of SCOP) is het hoogst bij lage aanvoertemperatuur en deellast. Vuistregel: elke 5 °C lagere cv-aanvoer levert ongeveer 8-10 % rendementswinst (RVO, rendementsregels lage-temperatuur afgifte). Een unit die continu op 35 °C aanvoer en 30-50 % toerental moduleert is dus efficiënter dan een unit die uit gaat en daarna kort hard moet opstoken naar 45-55 °C om de woning weer op temperatuur te krijgen.

Daar komt bij dat een woning met vloerverwarming traag reageert. De afgifte aan de woning loopt 2-4 uur achter op de cv-watertemperatuur. Een nachtverlaging van 4 °C op de ruimtethermostaat betekent in de praktijk dat het systeem 's ochtends fors moet bijstoken — vaak met een hogere stooklijn dan nodig — om dat gat dicht te lopen voordat u thuiskomt.

2. Nachtverlaging — wel of niet?

De grafiek toont waarom een inverter-compressor bij constante deellast efficiënter draait dan in een aan/uit-patroon. Voor het schema betekent dat:

• Goed geïsoleerde woning + vloerverwarming: doorlopend Comfort of een lichte ECO-stand is meestal het zuinigst. Geen of een beperkte nachtverlaging (max ~2 °C ruimte).
• Matig geïsoleerde woning + radiatoren (55 °C aanvoer): een lichte nachtverlaging kan helpen omdat het transmissieverlies bij hogere binnentemperatuur groter is. Houd het verschil klein (~1-2 °C) en zorg dat de opwarmperiode 's ochtends ruim genomen wordt zodat de pomp niet hoeft te pieken.
• Pas op voor backup-element: een te agressieve sprong 's ochtends laat de elektrische backup aanspringen. De backup is direct stroom verstoken, geen rendement-3-tot-5 — dat tikt aan op de jaarrekening.

3. Vakantiestand: wat de Onecta-app doet

Vanaf circa 3-5 dagen afwezigheid wordt vakantiestand wél interessant. Bij Daikin werkt dat zo:

• Ruimteverwarming: terug naar een anti-vorst-setpoint (typisch 10-15 °C, instelbaar) — genoeg om bevriezing en vochtproblemen te voorkomen, maar zonder dat het systeem actief op comforttemperatuur draait.
• Tapwater: geplande boilerverwarming wordt gepauzeerd; de wettelijke anti-legionella-cyclus blijft conform schema.
• Automatische opstart: u kunt een einddatum instellen; Onecta begint typisch 1 dag eerder met opwarmen zodat het bij thuiskomst weer comfort is.

Bron: Daikin Onecta gebruikersdocumentatie. Exacte anti-vorst-defaults en lead-time kunnen per firmware-versie verschillen — controleer in uw eigen app.

4. Energieprijs-tarieven (dynamisch / dal-piek)

Met een dynamisch energietarief verschilt de stroomprijs per uur. In daluren (vaak 's nachts of midden op de dag bij veel zonopwek) kan stroom relatief goedkoop zijn; in piekuren rond etenstijd duurder. Bij negatieve uren kan de prijs zelfs onder € 0/kWh zakken. Dat verandert de rekensom:

• Boiler in daluren plannen: laat de boiler opwarmen in een goedkoop venster i.p.v. tijdens piekuren. Dit verlaagt uw kosten — de COP zelf verandert niet.
• Vooruit-stoken in daluren: sommige eigenaren laten de stooklijn iets hoger draaien tijdens goedkope uren om in piekuren minder bij te hoeven stoken. Effect verschilt sterk per woning en isolatieniveau; reken het door voor uw eigen tarief.
• Vermijd te grote sprongen: een dynamisch tarief is geen reden om de unit fors uit te zetten en aan te zetten — de rendementsverliezen lopen sneller op dan de tarief-winst.

Wij werken een aparte deepdive uit voor dynamisch tarief + warmtepomp; tot die tijd: vraag uw leverancier om een uurprijs-export en reken uw eigen breakeven.

5. Praktisch: instellen via Onecta of Madoka

Beide interfaces bieden dezelfde planning-functionaliteit; de Madoka-thermostaat heeft een fysiek scherm aan de muur, Onecta is de smartphone-app. Globale stappen:

1. Schema's → Ruimteverwarming: voeg blokken toe per dag. Houd nachtverlaging op maximaal 1-2 °C ruimte; kies een ruime opwarmperiode (1,5-2 uur) zodat ochtends de pomp moduleert i.p.v. piekt.
2. Schema's → Tapwater: plan boilerverwarming naar daluren als u een dynamisch tarief heeft; laat de anti-legionella-cyclus staan.
3. Vakantie: voer start- en einddatum in en stel de anti-vorst-temperatuur in (10-15 °C is gangbaar). Onecta zorgt voor de pre-opwarming.
4. Stooklijn (Weersafhankelijke regeling): laat deze door uw installateur fijnafstellen. Een te steile stooklijn maakt iedere optimalisatie hierboven contraproductief.

Diepere uitleg van de app- en thermostaat-stack: Daikin Onecta + Madoka ecosysteem.

6. Cross-links

• Inverter-modulatie en deellast — waarom een constant moduleerende pomp efficiënter is dan een aan/uit-cyclus.
• SCOP en COP uitgelegd — de fysica achter rendement bij verschillende aanvoertemperaturen.
• Daikin Onecta + Madoka uitgelegd — wat de app en thermostaat precies kunnen, incl. SPF-monitoring.

Veelgestelde vragen