Airco en geluid — wat een dB-getal wel en niet zegt

Geluid is bij airco het onderwerp waar de meeste verwarring zit — en waar productbladen elkaar het minst laten vergelijken. Twee toestellen kunnen allebei “stil” heten en toch heel andere getallen publiceren, simpelweg omdat ze een andere grootheid noemen. Dit is de sleutel: Lp of Lw, en op welke afstand.

1. Lp versus Lw

Lw — geluidsvermogen. Dit is de emissie van de bron zelf: hoeveel geluid het toestel in totaal uitstraalt. Er hoort geen afstand bij, want het is een eigenschap van het apparaat. Lw is nuttig voor berekeningen en voor het vergelijken van toestellen onderling.

Lp — geluidsdruk. Dit is wat een luisteraar of een microfoon op een bepáálde afstand waarneemt. Lp is het getal dat iets zegt over hoe u het ervaart en het is de grootheid waarop wordt getoetst op de perceelgrens. Een Lp zonder afstand erbij is betekenisloos.

Wij publiceren daarom bij elk toestel Lp met de afstand erbij. Ziet u ergens een kale “19 dB”-claim zonder afstand en zonder vermelding of het om Lp of Lw gaat, dan is dat geen specificatie waarop u kunt bouwen.

2. Afstand verandert alles

In een vrije-veldsituatie geldt de bekende vuistregel: elke verdubbeling van de afstand tot de bron verlaagt de geluidsdruk met ongeveer 6 dB. Daarom is de plaats van het buitendeel vaak een effectiever middel dan het toestel zelf.

De praktijk is minder schoon dan de theorie. Een unit strak tegen een muur, of erger nog in een hoek tussen twee muren, kaatst zijn eigen geluid terug en meet hoger dan dezelfde unit vrij opgesteld. Een schutting, een dichte erfafscheiding of een nis werkt op dezelfde manier. Laat plaatsing dus niet bepalen door wat het handigst is voor de leidingen.

3. De wettelijke grens — Bbl artikel 5.14 lid 2

Sinds 1 januari 2024 is het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) in de plaats gekomen van het Bouwbesluit 2012, als onderdeel van de Omgevingswet. Voor een buiten opgestelde installatie voor warmte- of koudeopwekking — dus zowel een warmtepomp als het buitendeel van een airco — bij een bestaande woning geldt:

• maximaal 40 dB op de perceelgrens;
• de eis geldt wanneer de woning grenst aan een andere woning;
• grondslag: Bbl artikel 5.14 lid 2.

Voor nieuwbouw staan de vergelijkbare regels in Bbl artikel 4.107 en 4.108.

Ziet u ergens nog een verwijzing naar “Bouwbesluit artikel 3.8” voor airco of warmtepomp, dan leest u een tekst uit het oude regime. Achtergrond en toelichting bij de huidige regels staan bij het Informatiepunt Leefomgeving — geluid bouwwerkinstallaties.

4. Reken het vooraf uit

U hoeft niet te gokken. De Rijksoverheid publiceert een officiële rekentool voor geluid van buiten opgestelde installaties voor warmte- en koudeopwekking. Daarin voert u het geluidsvermogen van het toestel en de plaatsingssituatie in; eruit komt de te verwachten geluidsbelasting op de perceelgrens.

Onze werkwijze: die berekening hoort vóór de plaatsing te gebeuren, niet nadat een buurman belt. Vraag er dus expliciet naar bij elke offerte.

5. Vergunning: meestal niet, maar let op de gemeente

Het plaatsen van een airco is doorgaans vergunningvrij als technische bouwactiviteit op grond van Bbl artikel 2.26 en artikel 2.27 lid 1 onder b. Voor plaatsing op de grond geldt bovendien een vergunningvrije categorie tot 1 meter hoogte en 2 vierkante meter oppervlakte, op grond van Bbl artikel 2.29 onder r.

Dat betekent niet dat er niets meer geldt. Gemeentelijke regels kunnen alsnog van toepassing zijn: het omgevingsplan, welstand, een beschermd stadsgezicht of een monumentenstatus. Woont u in een appartement, dan heeft u vrijwel altijd toestemming van de VvE nodig voor een buitendeel aan de gevel. Het overzicht staat bij het Informatiepunt Leefomgeving — vergunningvrije airco's en warmtepompen.

6. Wat u praktisch kunt sturen

• Afstand tot de perceelgrens. Het krachtigste middel dat u heeft, en meestal het goedkoopste.
• Geen hoek, geen nis. Vrije opstelling voorkomt reflectie die de meting omhoog duwt.
• Richting van de uitblaas. Weg van slaapkamerramen — die van u en die van de buren.
• Nachtstand. Veel toestellen hebben een stille modus die het toerental begrenst. Vraag wat die stand met de Lp doet op de afstand die voor uw situatie relevant is.

Kiest u voor meerdere ruimtes, dan speelt hier ook het aantal buitendelen mee — zie single-split of multisplit. En houd het buitendeel vrij van begroeiing en vuil: dat scheelt niet alleen rendement maar ook geluid, zie airco-onderhoud.

Veelgestelde vragen